چطور هارد مناسب دوربین مداربسته انتخاب کنیم؟ محاسبه ظرفیت هارد برای 4، 8 و 16 دوربین

انتخاب هارد مناسب برای دوربین مداربسته یکی از مهم‌ترین بخش‌های طراحی یک سیستم نظارتی است. اگر ظرفیت هارد کمتر از نیاز سیستم باشد، تصاویر قدیمی خیلی زود حذف می‌شوند و اگر هاردی با ظرفیت بسیار بیشتر از نیاز خریداری شود، هزینه اضافی پرداخت خواهید کرد.

اما برای دوربین مداربسته چند ترابایت هارد لازم است؟
آیا برای 4 دوربین یک هارد 1 ترابایتی کافی است؟ برای 8 دوربین چطور؟ اگر دوربین‌ها 4 یا 5 مگاپیکسل باشند، ظرفیت مورد نیاز چقدر تغییر می‌کند؟

در این مقاله از کمگارد، روش محاسبه ظرفیت هارد دوربین مداربسته را به زبان ساده بررسی می‌کنیم و نشان می‌دهیم برای سیستم‌های 4، 8 و 16 دوربینه چه عواملی باید در نظر گرفته شود.

نکته مهم: ظرفیت مورد نیاز هارد فقط به تعداد دوربین‌ها وابسته نیست. رزولوشن، Bitrate، فشرده‌سازی H.264 یا H.265، نرخ فریم، ساعات ضبط و تعداد روزهایی که می‌خواهید تصاویر نگهداری شوند، همگی روی ظرفیت نهایی تأثیر دارند.

برای دوربین مداربسته چه هاردی بخریم؟

برای سیستم‌های نظارتی بهتر است از هارد مخصوص Surveillance استفاده شود؛ زیرا هارد دوربین مداربسته برای کارکرد طولانی‌مدت و نوشتن مداوم اطلاعات طراحی شده است.

در انتخاب هارد باید حداقل این موارد را بررسی کنید:

1. ظرفیت هارد
2. سازگاری با DVR یا NVR
3. تعداد دوربین‌ها
4. رزولوشن دوربین‌ها
5. میزان Bitrate
6. مدت زمان مورد نیاز برای نگهداری تصاویر
7. تعداد ساعت ضبط در شبانه‌روز
8. نوع فشرده‌سازی تصویر

بنابراین نمی‌توان گفت «برای هر 8 دوربین حتماً هارد 4 ترابایت لازم است». ظرفیت دقیق به تنظیمات سیستم بستگی دارد.

چه عواملی روی ظرفیت هارد دوربین مداربسته تأثیر دارند؟

1. تعداد دوربین‌ها

واضح‌ترین عامل، تعداد دوربین‌ها است.

هرچه تعداد دوربین‌ها بیشتر باشد، حجم اطلاعاتی که در هر روز روی هارد نوشته می‌شود نیز بیشتر خواهد بود.

برای مثال، اگر همه شرایط یکسان باشد، سیستم 8 دوربینه تقریباً دو برابر سیستم 4 دوربینه به فضای ذخیره‌سازی نیاز دارد.

2. رزولوشن دوربین

دوربین‌های 2، 4، 5 و 8 مگاپیکسلی اطلاعات متفاوتی تولید می‌کنند.

هرچه کیفیت و جزئیات تصویر بیشتر باشد، معمولاً Bitrate مورد نیاز نیز افزایش پیدا می‌کند و در نتیجه فضای ذخیره‌سازی بیشتری لازم خواهد بود.

البته رزولوشن به‌تنهایی معیار دقیقی برای محاسبه هارد نیست؛ Bitrate تنظیم‌شده روی دوربین یا NVR/DVR معیار دقیق‌تری است.

3. Bitrate

Bitrate یکی از مهم‌ترین پارامترها در محاسبه فضای ذخیره‌سازی است.

Bitrate مشخص می‌کند دوربین در هر ثانیه چه مقدار داده تولید می‌کند و معمولاً با Kbps یا Mbps نمایش داده می‌شود.

به همین دلیل دو دوربین با رزولوشن یکسان می‌توانند به دلیل تنظیمات Bitrate متفاوت، مصرف هارد متفاوتی داشته باشند.

4. نوع فشرده‌سازی

کدک‌های مختلفی مانند H.264 و H.265 برای فشرده‌سازی ویدئو استفاده می‌شوند.

در بسیاری از تجهیزات جدید، H.265 و نسخه‌های هوشمندتر فشرده‌سازی می‌توانند حجم مورد نیاز ذخیره‌سازی را نسبت به H.264 کاهش دهند؛ البته میزان صرفه‌جویی به مدل دوربین، تنظیمات و میزان حرکت در صحنه بستگی دارد.

5. نرخ فریم یا FPS

FPS یا Frame Per Second تعداد فریم‌هایی است که دوربین در هر ثانیه ضبط می‌کند.

برای مثال، ضبط با 25 فریم بر ثانیه معمولاً نسبت به ضبط با نرخ فریم پایین‌تر، داده بیشتری تولید می‌کند.

بنابراین کاهش FPS در صورت مناسب بودن برای کاربرد مورد نظر می‌تواند به کاهش مصرف فضای ذخیره‌سازی کمک کند.

6. تعداد ساعات ضبط در روز

اگر دوربین به صورت 24 ساعته ضبط کند، طبیعتاً نسبت به سیستمی که فقط 12 ساعت در روز ضبط می‌کند، فضای بیشتری نیاز دارد.

7. تعداد روزهای نگهداری تصاویر

این مورد بسیار مهم است.

فرض کنید می‌خواهید تصاویر حداقل 30 روز روی هارد باقی بمانند. اگر سیستم شما برای نگهداری 7 روزه طراحی شده باشد، هارد انتخابی برای نیاز شما کافی نخواهد بود.

فرمول محاسبه ظرفیت هارد دوربین مداربسته

برای یک محاسبه تقریبی می‌توان از Bitrate استفاده کرد.

فرمول کلی به شکل زیر است:

ظرفیت مورد نیاز = Bitrate × تعداد دوربین × ساعات ضبط روزانه × تعداد روزهای نگهداری

البته برای تبدیل واحدها باید Bitrate از بیت به بایت تبدیل شود و نتیجه به GB یا TB تبدیل شود.

در مستندات Dahua نیز محاسبه ظرفیت بر اساس Bitrate، مدت ضبط روزانه، تعداد روزهای نگهداری و تعداد کانال‌ها انجام می‌شود. (Dahua Technology)

Hikvision نیز ابزار رسمی محاسبه ظرفیت ذخیره‌سازی دارد که پارامترهایی مانند رزولوشن، Bitrate، نوع Encoding، تعداد دوربین‌ها و مدت نگهداری را در نظر می‌گیرد. (partners.hikvision.com)

یک فرمول ساده‌تر برای استفاده روزمره

اگر Bitrate هر دوربین را بر حسب Mbps داشته باشیم:

حجم تقریبی روزانه هر دوربین = Bitrate × 10.8 × ساعات ضبط

نتیجه تقریباً بر حسب GB خواهد بود.

مثلاً اگر Bitrate یک دوربین 2 Mbps باشد و دوربین 24 ساعت در روز ضبط کند:

2 × 10.8 × 24 = 518.4 GB در روز

این مقدار برای یک دوربین و در این Bitrate، یک برآورد تقریبی است.

برای 4 دوربین چند ترابایت هارد لازم است؟

پاسخ دقیق به تنظیمات دوربین بستگی دارد؛ اما برای انتخاب اولیه می‌توان از سناریوهای مختلف استفاده کرد.

فرض کنیم:

• تعداد دوربین: 4 عدد
• ضبط: 24 ساعت در روز
• مدت نگهداری: 30 روز
• Bitrate متوسط هر دوربین: 2 Mbps

حجم تقریبی:

2 × 10.8 × 24 × 4 × 30 = 62,208 GB

این مثال نشان می‌دهد که استفاده از Bitrate به صورت مستقیم باید با واحدهای درست انجام شود؛ بنابراین برای طراحی واقعی بهتر است از Bitrate واقعی دستگاه و ماشین‌حساب ذخیره‌سازی برند استفاده شود.

به همین دلیل، نمی‌توان صرفاً بر اساس مگاپیکسل یک عدد ثابت برای هارد تعیین کرد.

یک روش کاربردی‌تر

اگر تنظیمات دوربین و NVR شما مشخص باشد، می‌توان ظرفیت را دقیق‌تر بر اساس Bitrate واقعی محاسبه کرد.

برای مثال، اگر Bitrate واقعی هر دوربین 512 Kbps باشد، Dahua در مستندات خود حدود 225 MB فضای ذخیره‌سازی برای هر کانال در هر ساعت را به عنوان مقدار مرجع ارائه می‌کند. (Dahua Technology)

بنابراین:

225 MB × 24 ساعت × 30 روز ≈ 162 GB برای هر دوربین

و برای 4 دوربین:

162 × 4 ≈ 648 GB

در این سناریو یک هارد 1 ترابایتی از نظر محاسبات خام می‌تواند ظرفیت مناسبی باشد؛ اما ظرفیت واقعی باید با تنظیمات دستگاه و حاشیه اطمینان بررسی شود.

برای 8 دوربین چند ترابایت هارد لازم است؟

برای 8 دوربین نیز نمی‌توان بدون دانستن Bitrate، نوع فشرده‌سازی و مدت نگهداری، ظرفیت قطعی اعلام کرد.

اما اگر شرایط ضبط مشابه مثال قبل باشد و Bitrate هر دوربین 512 Kbps در نظر گرفته شود:

225 MB × 24 × 30 × 8 ≈ 1.3 TB

بنابراین در چنین سناریویی، هارد 2 ترابایت می‌تواند انتخاب منطقی‌تری نسبت به 1 ترابایت باشد و حاشیه اطمینان بیشتری ایجاد کند.

اما اگر دوربین‌ها 4 یا 5 مگاپیکسلی باشند و Bitrate بالاتری تنظیم شده باشد، ظرفیت مورد نیاز می‌تواند به شکل قابل توجهی افزایش پیدا کند.

برای 16 دوربین چند ترابایت هارد لازم است؟

در سیستم 16 دوربینه، کوچک‌ترین تغییر در Bitrate یا مدت نگهداری می‌تواند اختلاف قابل توجهی در ظرفیت مورد نیاز ایجاد کند.

برای مثال، اگر هر دوربین همان 512 Kbps را داشته باشد:

225 MB × 24 × 30 × 16 ≈ 2.6 TB

در چنین شرایطی هارد 4 ترابایت می‌تواند گزینه مناسبی برای داشتن فضای ذخیره‌سازی بیشتر و حاشیه اطمینان باشد.

اما اگر Bitrate دوربین‌ها بیشتر باشد، ممکن است به ظرفیت‌های بالاتر نیاز داشته باشید.

جدول تقریبی ظرفیت هارد

جدول زیر را باید به عنوان راهنمای اولیه در نظر گرفت، نه عدد قطعی برای همه سیستم‌ها.

توجه: این جدول بر اساس یک سناریوی عمومی تهیه شده و برای تعیین ظرفیت دقیق باید Bitrate، رزولوشن، FPS، Codec، ساعات ضبط و تعداد روزهای نگهداری مشخص شود.

H.264 بهتر است یا H.265؟

اگر دستگاه DVR/NVR و دوربین از H.265 پشتیبانی کنند، این استاندارد می‌تواند برای کاهش حجم داده و مصرف فضای ذخیره‌سازی مفید باشد.

در ابزارهای محاسبه ذخیره‌سازی Hikvision نیز H.264، H.265 و انواع Smart Codec به عنوان پارامترهای مؤثر بر محاسبه ظرفیت در نظر گرفته می‌شوند. (partners.hikvision.com)

H.264

مزایا:

• سازگاری گسترده
• پشتیبانی در تجهیزات قدیمی‌تر
• پردازش ساده‌تر در برخی تجهیزات

معایب:

• حجم فایل بیشتر نسبت به H.265 در شرایط مشابه

H.265

مزایا:

• فشرده‌سازی بهتر
• کاهش حجم داده
• امکان نگهداری مدت طولانی‌تر تصاویر با ظرفیت مشابه

معایب:

• نیاز به پشتیبانی دوربین و دستگاه ضبط
• میزان صرفه‌جویی ثابت نیست و به صحنه و تنظیمات بستگی دارد

بنابراین اگر سیستم جدیدی خریداری می‌کنید، بررسی پشتیبانی از H.265 می‌تواند یکی از معیارهای مهم باشد.

ضبط دائم بهتر است یا Motion Detection؟

یکی از راه‌های کاهش مصرف هارد، استفاده از ضبط مبتنی بر حرکت یا Motion Detection است.

در ضبط دائم، دوربین 24 ساعت شبانه‌روز ویدئو ذخیره می‌کند.

اما در Motion Detection، سیستم در صورت تشخیص حرکت، ضبط را فعال یا تقویت می‌کند.

در نتیجه اگر محیط برای مدت زیادی بدون حرکت باشد، حجم ذخیره‌سازی می‌تواند کاهش پیدا کند.

البته میزان کاهش مصرف هارد ثابت نیست و به محیط بستگی دارد. یک پارکینگ شلوغ با یک انبار کم‌رفت‌وآمد مصرف یکسانی نخواهد داشت.

برای مکان‌هایی که ثبت کامل وقایع اهمیت زیادی دارد، ضبط دائم می‌تواند انتخاب مطمئن‌تری باشد.

آیا هر هاردی برای DVR و NVR مناسب است؟

خیر.

اگر قرار است هارد به صورت 24 ساعته در سیستم نظارتی کار کند، بهتر است از هاردهای مخصوص Surveillance استفاده شود.

این هاردها برای شرایطی طراحی شده‌اند که اطلاعات ویدئویی به صورت مداوم روی دیسک نوشته می‌شوند.

هنگام خرید، علاوه بر ظرفیت، موارد زیر را بررسی کنید:

• سازگاری هارد با DVR یا NVR
• ظرفیت قابل پشتیبانی دستگاه
• تعداد Bay یا جایگاه هارد
• نوع رابط SATA
• مناسب بودن هارد برای استفاده Surveillance
• گارانتی و اعتبار برند

چطور هارد مناسب دوربین مداربسته بخریم؟

برای انتخاب هارد مناسب، ابتدا این اطلاعات را مشخص کنید:

مرحله اول: تعداد دوربین‌ها

مثلاً:

8 دوربین

مرحله دوم: رزولوشن

مثلاً:

8 دوربین 4 مگاپیکسلی

مرحله سوم: Codec

مثلاً:

H.265

مرحله چهارم: Bitrate

Bitrate واقعی را از تنظیمات دوربین یا NVR بررسی کنید.

مرحله پنجم: مدت نگهداری

مثلاً:

30 روز

مرحله ششم: ساعات ضبط

مثلاً:

24 ساعت

مرحله هفتم: محاسبه ظرفیت

اکنون می‌توان ظرفیت مورد نیاز را با استفاده از Bitrate واقعی محاسبه کرد.

برای پروژه‌های حرفه‌ای، استفاده از ابزارهای رسمی محاسبه ظرفیت برند دستگاه نیز توصیه می‌شود. Hikvision ابزار Storage Calculator دارد و Dahua نیز Disk & Bandwidth Calculator ارائه می‌کند. (Hikvision Support USA)

چرا نباید فقط بر اساس تعداد دوربین هارد بخریم؟

یکی از اشتباهات رایج این است که گفته شود:

«4 دوربین دارم، پس هارد 1 ترابایت می‌خرم.»

یا:

«8 دوربین دارم، پس حتماً هارد 2 ترابایت کافی است.»

این روش همیشه درست نیست.

برای مثال، دو سیستم زیر را در نظر بگیرید:

سیستم A

• 4 دوربین
• 2MP
• H.265
• Bitrate پایین
• ضبط 12 ساعت
• نگهداری 7 روز

سیستم B

• 4 دوربین
• 8MP
• H.264
• Bitrate بالا
• ضبط 24 ساعت
• نگهداری 30 روز

هر دو سیستم 4 دوربین دارند؛ اما فضای ذخیره‌سازی مورد نیاز آن‌ها می‌تواند تفاوت بسیار زیادی داشته باشد.

بنابراین تعداد دوربین فقط یکی از پارامترهای محاسبه است.

برای دوربین 2، 4، 5 و 8 مگاپیکسل چه هاردی لازم است؟

پاسخ به این سؤال به Bitrate بستگی دارد.

به جای اینکه صرفاً بگوییم:

• دوربین 2MP → هارد X
• دوربین 4MP → هارد Y
• دوربین 5MP → هارد Z
• دوربین 8MP → هارد W

بهتر است Bitrate واقعی دوربین را بررسی کنیم.

چرا؟

چون دو دوربین 4 مگاپیکسلی از دو برند مختلف یا حتی دو مدل مختلف می‌توانند Bitrate متفاوتی داشته باشند.

از طرف دیگر، تنظیمات Encoding، FPS و کیفیت تصویر نیز می‌توانند مصرف فضای ذخیره‌سازی را تغییر دهند.

چگونه مدت زمان ضبط دوربین را افزایش دهیم؟

اگر هارد شما خیلی سریع پر می‌شود، چند راهکار وجود دارد:

1. استفاده از H.265

اگر دوربین و دستگاه ضبط پشتیبانی کنند، استفاده از H.265 می‌تواند حجم داده را کاهش دهد.

2. کاهش FPS در صورت امکان

اگر کاربرد سیستم به 25 یا 30 FPS نیاز ندارد، می‌توان نرخ فریم را متناسب با نیاز پروژه تنظیم کرد.

3. تنظیم Bitrate مناسب

Bitrate بیش از نیاز می‌تواند باعث مصرف غیرضروری فضای هارد شود.

4. استفاده از Motion Detection

در محیط‌های مناسب می‌توان ضبط را بر اساس حرکت تنظیم کرد.

5. انتخاب هارد با ظرفیت بیشتر

اگر به نگهداری طولانی‌مدت تصاویر نیاز دارید، ساده‌ترین راه افزایش ظرفیت ذخیره‌سازی است.

آیا هارد بزرگ‌تر همیشه بهتر است؟

نه لزوماً.

اگر دستگاه شما فقط ظرفیت محدودی را پشتیبانی کند، خرید هارد بزرگ‌تر فایده‌ای ندارد.

برای مثال، قبل از خرید یک هارد 8 یا 12 ترابایتی باید بررسی کنید:

• DVR/NVR چه ظرفیتی را پشتیبانی می‌کند؟
• چند هارد می‌توان روی دستگاه نصب کرد؟
• آیا Firmware دستگاه از ظرفیت مورد نظر پشتیبانی می‌کند؟
• سیستم برای چند دوربین طراحی شده است؟

بنابراین ظرفیت هارد باید با مشخصات دستگاه ضبط هماهنگ باشد.

جمع‌بندی

برای انتخاب هارد دوربین مداربسته نمی‌توان فقط به تعداد دوربین‌ها یا مگاپیکسل آن‌ها نگاه کرد.

عوامل اصلی عبارت‌اند از:

• تعداد دوربین
• رزولوشن
• Bitrate
• FPS
• H.264 یا H.265
• ساعات ضبط در روز
• ضبط دائم یا Motion Detection
• تعداد روزهای نگهداری تصاویر
• قابلیت‌های DVR یا NVR

به طور کلی، هرچه تعداد دوربین، کیفیت تصویر، Bitrate و مدت نگهداری افزایش پیدا کند، به فضای ذخیره‌سازی بیشتری نیاز خواهید داشت.

اگر قصد خرید سیستم دوربین مداربسته دارید و نمی‌دانید برای تعداد دوربین و مدت زمان مورد نظرتان چه هاردی مناسب است، قبل از خرید ظرفیت مورد نیاز را محاسبه کنید.

برای انتخاب هارد مناسب DVR یا NVR، مشخصات دستگاه و دوربین‌های خود را بررسی کرده و ظرفیت مورد نیاز را بر اساس Bitrate واقعی محاسبه کنید.

سؤالات متداول

برای 4 دوربین مداربسته چه هاردی مناسب است؟

در بسیاری از سیستم‌های کوچک، هارد 1 یا 2 ترابایتی می‌تواند نقطه شروع مناسبی باشد؛ اما ظرفیت دقیق به Bitrate، رزولوشن، Codec، ساعات ضبط و مدت نگهداری بستگی دارد.

برای 8 دوربین چند ترابایت هارد لازم است؟

برای یک سیستم 8 دوربینه ممکن است 2 یا 4 ترابایت کافی باشد، اما اگر دوربین‌ها رزولوشن بالا یا Bitrate زیادی داشته باشند، ظرفیت بیشتری لازم خواهد بود.

برای 16 دوربین چه هاردی بخریم؟

در سیستم‌های 16 دوربینه معمولاً ظرفیت‌های 4 ترابایت به بالا بررسی می‌شوند، اما مقدار دقیق باید بر اساس تنظیمات واقعی سیستم محاسبه شود.

آیا هارد معمولی کامپیوتر برای DVR مناسب است؟

بهتر است برای سیستم‌های نظارتی از هارد مخصوص Surveillance استفاده شود؛ زیرا سیستم دوربین مداربسته معمولاً به صورت مداوم در حال نوشتن اطلاعات است.

H.265 چقدر فضای هارد را کاهش می‌دهد؟

H.265 در شرایط مشابه می‌تواند نسبت به H.264 حجم داده را کاهش دهد، اما مقدار دقیق صرفه‌جویی ثابت نیست و به Bitrate، صحنه، تنظیمات و پیاده‌سازی دستگاه بستگی دارد.

آیا Motion Detection باعث افزایش مدت زمان نگهداری تصاویر می‌شود؟

بله، در محیط‌هایی که بخش زیادی از زمان بدون حرکت است، ضبط مبتنی بر حرکت می‌تواند حجم اطلاعات ذخیره‌شده را کاهش دهد و در نتیجه مدت بیشتری از تصاویر روی هارد باقی بماند.

برای دوربین 5 مگاپیکسلی چه هاردی لازم است؟

صرفاً از روی 5 مگاپیکسل نمی‌توان ظرفیت هارد را تعیین کرد. Bitrate، FPS، Codec، ساعات ضبط و مدت نگهداری نیز باید مشخص باشند.

پیشنهاد برای انتخاب هارد

اگر هنوز نمی‌دانید برای سیستم خود چه ظرفیتی لازم دارید، اطلاعات زیر را مشخص کنید:

تعداد دوربین + مگاپیکسل + مدل DVR/NVR + H.264/H.265 + مدت نگهداری تصاویر

با این اطلاعات می‌توان ظرفیت مورد نیاز را بسیار دقیق‌تر تعیین کرد و از خرید هارد کم‌ظرفیت یا پرداخت هزینه اضافی جلوگیری کرد.

کمگارد؛ راهنمای شما برای انتخاب و خرید تجهیزات نظارت تصویری